Zapalenia zakrzepowe żył — zakrzepice żylne

Choroba polega na zapaleniu ściany żyły i tworzeniu się zakrze­pów, czyli skrzeplin. Skrzepliny mogą być umiejscowione przy ścianie żyły lub całkowicie zamykać jej światło. Z biegiem czasu skrzeplina i ściana żyły ulegają przemianie — w skrzeplinie powstają szczeliny umożliwiające przepływ krwi, elastyczna ściana żyły tward­nieje, a zastawki ulegają zniszczeniu. Wynikiem tego procesu może być trwałe uszkodzenie żył, ujawniające się w kilka lub kilkanaście lat później w postaci zespołu pozakrzepowego i owrzodzenia podudzia.

Zakrzepica może rozwinąć się zarówno w żyłach dotąd zdrowych, jak i zmienionych żylakowato. Przeważnie dotyczy kończyn dolnych. Częściej atakuje kobiety, ludzi otyłych i osoby po 45 r. życia.

Przyczyny. Główną przyczyną zakrzepowego zapalenia żył jest zwolnienie przepływu krwi w kończynach, występujące w czasie dłu­gotrwałego leżenia w łóżku, odwodnienia organizmu, otyłości, cukrzy­cy, chorób serca i tętnic. Zakrzepica często powstaje po operacjach chirurgicznych, w okresie połogu oraz u kobiet, które przez dłuższy czas stosują bez kontroli lekarskiej doustne środki antykoncepcyjne. Może być także następstwem urazu, rozległych złamań miednicy lub kości udowej, a także chorób zakaźnych oraz wysiewu bakterii z prze­wlekłych ognisk zakażenia. Zakrzepowe zapalenie żył powstaje sto­sunkowo często u osób z chorobą nowotworową, najczęściej płuc, trzustki, żołądka, oraz w przebiegu zapaleń trzustki i płuc. Może się także rozwinąć w następstwie nakłucia żyły wykonanego w celu wstrzyknięcia leku lub podania kroplówki.

Zapalenie zakrzepowe żył powierzchownych. Choroba występuje znacznie częściej w żyłach zmienionych żylakowato. Objawy ogól­ne są nikłe i sprowadzają się do nieznacznego podwyższenia tempera­tury ciała. Objawy miejscowe to powrózkowate stwardnienie żyły, obrzęk, zaczerwienienie i bolesność odcinka żyły lub pętli żyla­ków. Dolegliwości mogą trwać od kilku dni do wielu miesięcy. Choro­ba może przybierać charakter przewlekły z okresami poprawy i na­wrotów. Pozostałością przebytego zakrzepu żyły powierzchownej jest najczęściej powrózkowate zgrubienie różnej długości na wewnętrznej stronie kończyny i przebarwienie skóry ponad nim. Czasami po cofnię­ciu się objawów zapalenia w jednym odcinku żyły powstają zakrzepy w innym miejscu. W najcięższej postaci następuje rozszerzenie stanu zapalno-zakrzepowego na całą żyłę powierzchowną, a nawet poprzez żyły łączące — na żyły głębokie. Zakrzep może także ulec zakażeniu bakteryjnemu prowadzącemu do powstania ropnia lub ropowicy w okolicy zmienionej żyły.

Leczenie polega na podawaniu środków przeciwzapalnych i przeciwbólowych oraz miejscowym stosowaniu okładów z płynu Buro- wa i ewentualnie maści o właściwościach przeciwzapalnych. Zalecane bywa również nagrzewanie (termoforem, poduszką elektryczną) chorej okolicy. Leczenie uzupełnia się nałożeniem bandaża elastycznego, się­gającego od nasady palców stopy do miejsca powyżej górnego poziomu zmian. Chory może chodzić. Tylko czasami w ostrym okresie choroby zaleca się kilkudniowe leżenie w łóżku z uniesioną kończyną. Jeżeli zakrzepica rozszerza się i obejmuje coraz wyższe odcinki żyły, może stać się konieczne leczenie szpitalne. Czasami wskazany jest zabieg chirurgiczny, polegający na wycięciu chorego odcinka żyły albo splo­tu żył, tak jak w operacjach żylaków.

Zapalenie zakrzepowe żył głębokich. Choroba stanowi poważny problem, ponieważ czasami po skrytym, bezobjawowym jej przebiegu skrzepliny odrywają się od ściany żyły i stają się przyczyną zatoru tęt­nicy płucnej. Najczęściej zagrożeni takim powikłaniem są ludzie star­si, otyli i na dłużej – z różnych przyczyn – unieruchomieni w łóżku.

Objawy ogólne mogą być niezbyt wyraźnie określone: złe sa­mopoczucie, przyspieszenie tętna, stany podgorączkowe, zwłaszcza u chorych długo leżących w łóżku. Wyraźniejsze objawy zależą od roz­ległości zakrzepicy.

Zapalenie zakrzepowe żył głębokich kończyny dolnej na ogół rozpoczyna się niewielkim obrzękiem w okolicy ko­stek i podudzi, nieznaczną bolesnością podczas uciskania łydki, rza­dziej — zasinieniem i zwiększonym uciepleniem skóry. Może występo­wać uczucie zmęczenia i ciężkości w kończynie. Czasami pojawiają się bóle, umiejscowione głęboko w mięśniach podudzi lub uda. Bóle te na­silają się w pozycji stojącej i przeważnie ustępują w pozycji leżącej, zwłaszcza po uniesieniu kończyny.

W razie rozszerzania się zakrzepicy do okolicy pachwiny, a nawet wyżej, do miejsca, w którym żyła biodrowa łączy się z żyłą główną dol­ną, powstają objawy typowe i szybko narastające: obrzęk całej koń­czyny, nierzadko połączony z jej sinawym zabarwieniem oraz silne bó­le w całej kończynie.

Najcięższą postacią zakrzepicy, która powstaje nie tylko w dużych, ale i drobnych żyłach kończyny dolnej i miednicy, jest tzw. niebie­skie zapalenie żył. W postaci tej następuje całkowite zatrzyma­nie odpływu krwi z kończyny, czemu z reguły towarzyszy niedokrwie­nie spowodowane odruchowym kurczem tętnic. Głównym objawem jest ból, zasinienie i bardzo znaczny obrzęk kończyny. Często występu­je wstrząs, a ogólny stan chorego jest bardzo ciężki. U około 50% cho­rych konieczna jest amputacja kończyny z powodu szybko rozwijają­cej się martwicy.

Leczenie zakrzepicy żył głębokich kończyny dolnej powinno od­bywać się w szpitalu. Polega ono na wysokim ułożeniu chorej kończy­ny oraz podawaniu leków przeciwzakrzepowych, hamujących narasta­nie skrzeplin. Jeżeli obrzęk kończyn jest bardzo duży i nie cofa się, po leczeniu zachowawczym wskazane bywa operacyjne usunięcie skrzep­lin. W niebieskim zapaleniu żył operacja jest jedynym sposobem rato­wania kończyny, a nawet życia chorego. Jeśli pomimo leczenia docho­dzi do odrywania się skrzeplin i zatorów płucnych, konieczne staje się podwiązanie żył powyżej miejsca zakrzepicy.

Zapalenie zakrzepowe żył głębokich kończyny górnej występuje rzadko. Dotyczy ono zwykle żyły pachowej i pod- obojczykowej. Często przyczyną zapalenia jest nadmierny, wysiłek fi­zyczny. Dominującym objawem jest obrzęk, nierzadko połączony z zasinieniem, głównie ręki i przedramienia. Towarzyszy temu uczucie osłabienia i ciężaru w kończynie. Bardzo charakterystyczne jest dob­rze widoczne krążenie oboczne w postaci sieci powiększonych i rozsze­rzonych żył na skórze ramienia, barku i klatki piersiowej.

Zakrzepica w kończynach górnych nie ma skłonności do rozszerza­nia się, bardzo rzadko powoduje zatory tętnicy płucnej.

Leczenie polega na uniesieniu i unieruchomieniu kończyny oraz podawaniu leków przeciwzakrzepowych.

Both comments and pings are currently closed.

Comments are closed.