Zapobieganie chorobom żył kończyn dolnych

Podstawowym celem zapobiegania chorobom żył kończyn dolnych jest ułatwienie odpływu krwi i niedopuszczenie do gromadzenia się jej na obwodzie kończyny. Niżej przedstawiono zalecenia, które powinny stosować osoby potencjonalnie zagrożone żylakami, osoby z żylakami i ich powikłaniami, a także z zespołem pozakrzepowym.

1)  Młode osoby, u których stwierdza się początki żylaków lub ro­dzinnie obciążone występowaniem żylaków, nie powinny wybie­rać zawodu wymagającego pracy w pozycji stojącej.

2)  Należy unikać długotrwałego lub zbędnego stania. Osoby pracujące w pozycji stojącej powinny kilka razy na godzinę „maszerować w miejscu”, stawać na placach, wykonywać przysiady, unosić kolana do góry. W miarę możności, nawet w niewielkich zamkniętych pomieszczeniach, powinny wykonywać kilkuminutowe spacery.

3)  Długotrwałe siedzenie, zwłaszcza z nogami zgiętymi w stawach biodrowych i kolanowych, bardzo źle wpływa na krążenie krwi w kończynach dolnych. Osoby pracujące w pozycji siedzącej po­winny starać się siedzieć ze stopami umieszczonymi na stołku lub dru­gim krześle, ponieważ ta pozycja ułatwia odpływ krwi żylnej (rys. b). Należy jak najczęściej poruszać stopami, wstawać, robić przysiady, maszerować w miejscu lub chodzić po pokoju. Bardzo dobrze robi sia­danie z kończynami uniesionymi na biurku, chociaż na kilka minut w ciągu godzin pracy (rys. c). Nie należy zakładać nogi na nogę i utrzy­mywać nóg w tej pozycji przez dłuższy czas.

4)   Należy prowadzić ruchliwy tryb życia, co korzystnie wpływa na układ żylny. Bardzo wskazane są spacery, chodzenie i wra­canie z pracy pieszo. Czas spaceru należy uzależnić od ewentualnego wystąpienia dolegliwości wywołanych obrzękiem.

5)  Rano i wieczorem, a w miarę możności i w innych porach dnia,, wskazane są ćwiczenia ułatwiające odpływ krwi z kończyn dol­nych (rys. ha s. 1569). W pozycji leżącej na plecach należy: a) unosić nogi pod kątem 45 – 90° ipo 1-2 s opuszczać je na 5-10 s; czynności te powtarza się kilkakrotnie; b) naprzemiennie szybko unosić i opuszczać nogi — tzw. „nożyce”; c) unosić tułów i wykony­wać „jazdę na rowerze”. W pozycji pionowej należy wykonywać skło­ny kręgosłupa (zginanie i prostowanie), przysiady, wznosić i opu­szczać ramiona, stawać na palcach oraz unosić nogi zginając i wypro­stowując je w stawach kolanowych. Wskazane są również ćwicze­nia oddechowe z przedłużonym wydechem.

6)   Polecane jest pływanie i jazda na rowerze, a także brodzenie po wodzie sięgającej kolan, ponieważ wyższe ciśnienie wody (ma ona większą gęstość niż powietrze) ułatwia odpływ krwi żylnej z nóg.

7)  W miarę możliwości należy w ciągu dnia kilkakrotnie kłaść się na kilka lub kilkanaście minut z nogami uniesionymi na wałku lub poręczy łóżka.

8)      W nocy, w czasie snu, stopy i podudzie powinny być uniesione tak wysoko, aby znajdowały się wyżej niż serce. W takim ułożeniu krew żylna spływa swobodnie. Najłatwiej jest uzyskać taką pozycję unosząc tylną część łóżka o 8 —10 cm. Pochyłe ułożenie łóżka, zwłaszcza w nocy, jest korzystniejsze od podkładania pod nogi podu­szek, koców, wałków itp., które powodują zgięcie kończyn w stawach kolanowych lub biodrowych, co utrudnia odpływ krwi. Ponadto wał­ki, a nawet poduszki nie zapewniają dostatecznej wygody, a nogi ła­two się z nich zsuwają.

9) Osoby, u których wystąpiły już powikłania żylaków lub zakrzepo­wego zapalenia żył, powinny w ciągu dnia nosić elastyczne bandaże lub pończochy elastyczne. Prawidłowo założony bandaż elastyczny za­pobiega zaleganiu krwi w żyłach powierzchownych kończyn dolnych. Bandaż należy nakładać rano przed spuszczeniem nóg z łóżka, na nie- obrzękniętą kończynę, najlepiej po wykonaniu „jazdy na rowerze”. Nakłada się go od nasady palców, z ujęciem pięty, aż do kolana. Poszczególne obwoje powinny być ułożone jeden na dru­gim, podobnie jak dachówki. Zakładanie bandaża na udo jest niecelo­we, gdyż łatwo się obluźnia i zsuwa. Ucisk bandaża powinien być rów­nomierny i na tyle mocny, aby zamknął światło żył podskórnych, ale nie utrudniał dopływu krwi tętniczej, co objawiałoby się zblednię­ciem, ziębnięciem, mrowieniem i drętwieniem palców. Ponieważ ob­rzęk w miarę chodzenia powiększa się, opaskę należy w ciągu dnia przewijać odpowiednio do objętości kończyny.

Pończochy elastyczne spełniają tę samą rolę, co opaska, ale muszą być tak dopasowane, aby odpowiednio silnie uciskały kończy­nę. Zaletą ich jest to, że wyglądają estetycznie i łatwiej jest je zakła­dać rano przed opuszczeniem łóżka. Ponieważ u niektórych osób wy­wołują podrażnienie skóry, dla uniknięcia tego, przed nałożeniem po­leca się obmyć kończyny alkoholem, wysuszyć i posypać talkiem lub pudrem dziecięcym. Pończochy należy wymieniać nim utracą elastycz­ność, przeciętnie co 3-4 miesiące. Pończochy elastyczne kształtu ru­rowatego, nie dopasowane do kształtu kończyny, nie wywierają sku­tecznego ucisku malejącego stopniowo od kostek do kolan (od 30 do 16 mm Hg, tj. od 4,0 do 2,1 hPa). Przeciwnie — uciskają kończynę w odcinku bliższym kolana, przez co zwiększają zastój krwi żylnej. W krajach zachodnich stosuje się pończochy elastyczne wykonywane na miarę. Zaletą ich jest to, że stopień ucisku na tkanki jest różny w róż­nych częściach kończyny w zależności od potrzeby.

10)  W przypadku płaskostopia konieczne jest noszenie odpowied­nich wkładek ortopedycznych.

11) Należy dbać o utrzymanie należnej masy ciała, ponieważ otyłość wyraźnie zwiększa zastój krwi w kończynach dolnych, a ponadto zmniejsza wpływ działania mięśni na powrót krwi żylnej do serca.

Nie należy nosić nic, co upośledza krążenie krwi w kończynach – ani okrężnych podwiązek, ani zaciskających gum, ani niczego, co uciska uda lub wywołuje ucisk w pachwinie.

Both comments and pings are currently closed.

Comments are closed.