Żylaki kończyn dolnych

Żylaki są to trwałe rozszerzenia żył w postaci wężowatych sznu­rów, splotów lub kłębów, często z balonowatym uwypukleniem. Żylaki stają się bardziej widoczne („nabrzmiewają”) w pozycji stojącej, a po uniesieniu kończyny wyraźnie zapadają się.

Z danych statystycznych wynika, że 10 – 20% ludności świata cierpi z powodu żylaków kończyn dolnych. Kobiety chorują 3 razy częściej niż mężczyźni. Pierwsze objawy przeważnie pojawiają się w 20, 30 i 40 latach życia.

Przyczyny. Obecnie uważa się, że żylaki powstają w wyniku zabu­rzenia stosunku między ciśnieniem krwi w żyle a wytrzymałością jej ściany. Wszystkie zatem czynniki powodujące wzrost ciśnienia żylne- go lub osłabiające ścianę naczynia usposabiają do powstawania żyla­ków. Najważniejszym z tych czynników jest przypuszczalnie niewy­starczająca liczba zastawek żylnych lub ich uszko­dzenie. W takiej sytuacji krew przepływa w kierunku wstecznym, powodując wzrost ciśnienia żylnego w obwodowej części kończyny. Żyły powierzchowne leżące podskórnie w tkance tłuszczowej nie są chronione tak jak żyły głębokie przez mięśnie oraz powięzie i dlatego krew napierając na ich cienkie ściany stopniowo je rozpycha, dopro­wadzając do. powstania żylaków.

Innym czynnikiem, będącym jedną z częstszych przyczyn powstawa­nia żylaków, zwłaszcza u osób ze zmianami w budowie i w czynności zastawek żylnych, jak długo trwający ucisk na żyły kończyn dolnych. U kobiet ciężarnych ucisk taki na żyły w miednicy mniejszej wywiera powiększona macica, utrudniając odpływ krwi z kończyn. Po­dobne działanie wywierają guzy w miednicy mniejszej, nieodpowied­nie ubranie, a także noszenie okrężnych podwiązek.

Kolejnym czynnikiem jest praca w pozycji stojącej. U osób pracują­cych w takiej pozycji brak jest tzw. „pompy mięśniowej”, tzn. pracy mięśni stopy i łydki, która normalnie pozwala na wypchnięcie krwi z żył w kończynach w kierunku serca. Następstwem tego jest nadmier­ne wypełnienie żył w kończynach i znaczne parcie krwi na zastawki, których szczelność zmniejsza się i krew zaczyna się cofać w kierunku obwodu kończyny. Inne czynniki, takie np. jak wady statyczne (pła­skostopie), alkoholizm, otyłość, nie decydują o powstawaniu żylaków, ale mogą potęgować objawy choroby.

Biorąc pod uwagę czynniki usposabiające odróżnia się żylaki pier­wotne i wtórne. Żylaki pierwotne powstają samoistnie, bez uch­wytnej przyczyny, prawdopodobnie w następstwie ww. czynników sprzyjających; żylaki wtórne są powikłaniem niedrożności głębo­kich żył kończyn dolnych lub przetoki tętniczo-żylnej.

Objawy. W początkowym okresie żylaki nie powodują żadnych do­legliwości, tak że osoby z żylakami zgłaszają się do lekarza jedynie ze względów „kosmetycznych”. Pierwszym objawem choroby.jest zwykle uczucie ciężaru kończyn pojawiające się po długotrwałym staniu.

W miarę powiększania się żylaków i narastania zaburzeń w krążeniu występują bóle i kurcze w kończynie, wreszcie obrzęki, z bie­giem czasu nie ustępujące nawet po nocnym wypoczynku. W tym ok­resie na kończynie widoczne są liczne wężowate sznury i sploty żylne, często z balonowatymi uwypukleniami. Są one miękkie, niebolesne, a stopień ich wypełnienia zależy od ułożenia kończyny. Czasami w oko­licy kostek widoczne są przebarwienia, wypryski, stwardnienia, a na­wet owrzodzenia.

W żylakowato zmienionych żyłach, przepełnionych zalegającą krwią, łatwo może powstać skrzeplina, co znacznie pogarsza i tak już upośledzony odpływ krwi. Ponieważ ścieńczała skóra pokrywająca żylaki łatwo pęka pod wpływem nawet niewielkiego urazu, może na­stąpić obfity krwotok. Zdarzają się również krwotoki samoistne. Utra­ta krwi z pękniętego żylaka może być bardzo znaczna.

Leczenie. Jedynie skutecznym sposobem leczenia żylaków jest ope­racja, która polega na usunięciu głównych pni żył powierzchownych, podwiązaniu i przecięciu żył łączących oraz na wycięciu żylaków. Wy­niki są w ponad 90% dobre. Ponieważ leczenie operacyjne nie jest usunięciem przyczyny, lecz skutków choroby, nawet po prawidłowo wykonanym zabiegu operacyjnym mogą ponownie pojawić się żylaki na skutek niewydolności tych powierzchownych żył, które w czasie pierwszej operacji były niezmienione.

Leczenie zachowawcze żylaków jest prowadzone tylko wtedy, gdy chory nie wyraża zgody na operację lub istrfieją przeciw­wskazania do leczenia chirurgicznego. Leczenie zachowawcze jest ma­ło skuteczne, gdyż dotychczas nie wynaleziono odpowiednich leków. Próby leczenia żylaków środkami powodującymi powstawanie zakrze­pu w żyle w nadziei, że światło jej ulegnie w tym miejscu zarośnięciu, całkowicie zawiodły. Wstrzyknięcia tych leków do żylaków nie tylko nie powodowały poprawy, ale nawet stawały się powodem niebezpiecz­nego rozszerzenia się procesu zakrzepowego.

Żylaki u kobiet w ciąży pojawiają się często i zwykle znikają po porodzie. Przypuszcza się, że przyczyną jest nie tylko ucisk ciężarnej macicy na żyły w miednicy mniejszej, ale również zmiany hormonalne, za czym przemawia fakt, że żylaki występują także w pierwszym okre­sie ciąży. Wielokrotne ciąże usposabiają do rozwoju żylaków.

Duże żylaki u kobiet ciężarnych leczone są czasami operacyjnie. Ma to na celu zapobiegnięcie zakrzepowemu zapaleniu żył, które stanowi bardzo niebezpieczne powikłanie porodu i-połogu.

Both comments and pings are currently closed.

Comments are closed.