Guzy układu nerwowego

Guzy mózgu. Mianem tym określa się wszystkie procesy rozrostowe toczące się wewnątrz czaszki. Przeważnie są to nowotwory, rza­dziej ropnie, ziarniniaki, pasożyty itp. Powiększenie się guza powodu­je powstanie tzw. ciasnoty wewnątrzczaszkowej. Jedynie u małych dzieci, u których szwy czaszki nie są zrośnięte, w początko­wym okresie dochodzi do powiększenia się głowy, a objawy ciasnoty występują później.

Do objawów ciasnoty wewnątrzczaszkowej należą: bóle głowy (oporne na leki), nudności i wymioty, a w dalszym przebiegu choroby — tzw. tarcza zastoinowa na dnie oczu (nie zawsze), zwolnienie tętna, a następnie zaburzenia świadomości, przechodzące w stan nieprzyto­mności i kończące się zgonem chorego. Innym rodzajem objawów, któ­re często wyprzedzają pojawienie się ciasnoty wewnątrzczaszkowej, są tzw. objawy ogniskowego uszkodzenia mózgu, zależne od okolicy móz­gu lub móżdżku, gdzie rozrasta się guz.

Pierwszym objawem guza móżdżku może być wodogłowie, rozwi­jające się na skutek zamknięcia dróg przepływu płynu mózgowo-rdzeniowego, a dopiero później mogą wystąpić objawy uszkodzenia móżdż­ku. Czasami pierwszym sygnałem istnienia guza mogą być niektóre postacie napadów padaczkowych.

Guzy nowotworowe występują najczęściej. Są to przeważnie glejaki, czyli guzy wywodzące się z tkanki glejowej, rzadziej tzw. oponiaki, rozrastające się z komórek opon otaczających mózg, nerwiaki — wyrastające z osłonek nerwu, zwłaszcza słuchowego, przerzuty nowotworów z innych narządów (przede wszystkim z płuc) oraz guzy przysadki mózgowej, rozwijające się na pod­stawie czaszki w obrębie tzw. siodła tureckiego, mogące w niektórych przypadkach dawać zaburzenia hormonalne, a przy znacznym rozroś­cie — ucisk na nerwy wzrokowe. Znacznie rzadziej występują guzy pochodzenia rozwojowego oraz nowotwory kości czaszki wrastające do jej wnętrza i uciskające, a nawet naciskają­ce mózg.

Ropnie mózgu, często mnogie, są zwykle powikłaniem zapale­nia ucha wewnętrznego lub zatok przynosowych. Mogą powstawać też w przebiegu innych chorób zapalnych.

Pasożyty umiejscowione w mózgu spotyka się w Polsce bardzo rzadko, a należą do nich larwalne postacie tasiemca (wągry lub bąblo­wiec).

Ziarniniaki (gruźliczaki i kilaki) należą obecnie do wielkich rzadkości.

Rozpoznanie guza mózgu bywa niekiedy bardzo trudne, zwła­szcza we wczesnym okresie jego rozrostu, gdy mechanizmy wyrówna­wcze opóźniają wystąpienie niepokojących dolegliwości i objawów. Z chwilą jednak ich pojawienia się konieczne staje się przeprowadzenie dalszych specjalnych badań w warunkach szpitalnych. Do badań tych należą: scyntygrafia (badania izotopowe), angiografia (wprowadzenie środka cieniującego do naczyń mózgowych), komputerowa tomografia osiowa (tablica 28 d) oraz jądrowy rezonans magnetyczny. Niektóre z tych badań są bolesne, a nawet kryją w sobie pewien niewielki ele­ment ryzyka (angiografia) i dlatego nazywane są badaniami inwa­zyjnymi.

Leczenie guzów mózgu jest chirurgiczne i polega’ na możliwie najbardziej doszczętnym usunięciu guza. Jeśli jednak guz jest umiejs­cowiony w okolicach mózgu ważnych czynnościowo, np. w ośrodkach mowy czy ośrodkach ruchu kończyn, oraz w głębokich strukturach, lub jest to rozległy, naciekający nowotwór, co świadczy o jego złośli­wości — nie istnieją możliwości usunięcia guza całkowicie, a niekiedy nawet i częściowo. Również wiek i stan chorego oraz współistniejące inne choroby (np. zawał serca) nie zawsze pozwalają na ryzyko zabie­gu operacyjnego. Niektóre nowotwory są promienioczułe i wtedy — nawet po ich doszczętnym usunięciu — chorzy leczeni są energią pro­mienistą. Często stosuje się również leki tzw. cytostatyczne, czyli ha­mujące wzrost młodych komórek, jednak pod stałą kontrolą morfolo­gii krwi.

Guzy kanału kręgowego, najczęściej nowotworowe, występu­ją znacznie rzadziej niż wewnątrzczaszkowe. Przeważnie są to rosnące powoli nowotwory łagodne, tzw. oponiaki i nerwiaki, które tylko uciskają rdzeń kręgowy. Nowotwory wewnątrzrdzeniowe – glejaki — zwykle zdarzają się u ludzi młodszych; usunięcie ich jest zazwyczaj niemożliwe. Nierzadko występują też złośliwe no­wotwory kręgosłupa wnikające do kanału kręgowego oraz nowo­twory przerzutowe (raki, mięsaki).

Objawy chorobowe- i dolegliwości zależą od tego, w którym odcin­ku rdzenia kręgowego występuje guz. Guzy w odcinku szyjnym powo­dują postępujące osłabienie wszystkich kończyn, ze wzmożeniem na­pięcia mięśniowego oraz obniżeniem lub zniesieniem czucia poniżej poziomu ucisku. Guzy w odcinku piersiowym wywołują tego rodzaju objawy w kończynach dolnych. W odcinku lędźwiowym, gdzie znajdu­je się zakończenie rdzenia kręgowego (stożek końcowy) oraz korzenie nerwowe tzw. ogona końskiego, ucisk spowodowany przez guz powo­duje niedowład kończyn dolnych, o charakterze wiotkim, z zaburze­niem czucia wokół krocza oraz dolegliwości o typie korzeniowym. Zwykle — bez względu na poziom ucisku — dochodzi do zaburzeń od­dawania moczu i stolca.

Rozpoznanie guzów kanału kręgowego opiera się przede wszystkim na badaniu kontrastowym, tzw. myelografii, oraz ewentualnie tomografii komputerowej lub przy użyciu jądrowego rezo­nansu magnetycznego.

Leczenie jest operacyjne. Polega na otwarciu kanału kręgowego oraz – w miarę możliwości — doszczętnym usunięciu guza.

Guzy nerwów obwodowych występują stosunkowo rzadko, głów­nie na nerwach powierzchni zgięciowych kończyn oraz w śródpiersiu i pozaotrzewnowo. Niektóre z nich – nerwiaki — rozwijają się wokół nerwów, inne — włókniakonerwiaki — wewnątrz pni nerwu; usunięcie ich może powodować kalectwo.

Both comments and pings are currently closed.

Comments are closed.